(Foto: De prachtige oude stills van Bowmore op Isle of Islay)

De 3 oudste whisky stokerijen van Schotland – en waar je ze het best mee combineert

Schotland telt meer dan 140 whisky stokerijen, verspreid van de Lowlands tot de verste eilanden. Maar drie daarvan steken er qua leeftijd met kop en schouders bovenuit: Glenturret in Perthshire, Bowmore op Islay en Strathisla in Speyside. Alle drie stoken al sinds de achttiende eeuw, en alle drie liggen ze in een streek die op zichzelf al een reis waard is — met kastelen, kustpaden en wildernis binnen handbereik. Een mooi excuus dus om je Schotlandreis niet alleen langs whisky, maar ook langs deze drie totaal verschillende landschappen te plannen.

Glenturret (1763) — de oudste, verscholen in Perthshire

Een paar kilometer buiten het vriendelijke stadje Crieff, aan een smal weggetje langs de River Turret, ligt Glenturret: de oudste werkende stokerij van Schotland. Er werd hier al vanaf 1717 illegaal gestookt — de rivier leverde het water, de heuvels de dekking tegen de Britse accijnscontroleurs — maar pas in 1763 duikt de plek voor het eerst officieel op in de boeken. Klein is Glenturret nog altijd: minder dan 500.000 liter per jaar, tegen miljoenen bij de grote namen. Dat proef je terug in een klassiek Highland-profiel van mout, honing en een zweem fruit.

In de omgeving valt in Crieff en Strathearn genoeg te doen om er een dag of twee aan te plakken. Wandel de Lady Mary's Walk, een beukenlaan van anderhalve kilometer langs de River Earn, bezoek de weelderige tuinen van Drummond Castle, of geniet van het uitzicht op Ben Vorlich en Ben More vanuit Macrosty Park. Wie in augustus reist, kan aanschuiven bij de Crieff Highland Games. Pitlochry, een half uur verderop, is een handige uitvalsbasis om Glenturret te combineren met de rest van de Highlands.

Bowmore (1779) — whisky met zeezicht op Islay

Steek over naar Islay — het eiland dat whiskyliefhebbers en vogelaars kennen om zijn rokerige, turfachtige drams — en je vindt er Bowmore, de oudste stokerij van het eiland. Het gebouw ligt pal aan de kust van Loch Indaal, met onder de straten van het dorp de beroemde No.1 Vaults: een opslagplaats voor whiskyvaten die deels onder zeeniveau ligt. Wist je dat het ronde kerkje van Bowmore, midden in het dorp, zo gebouwd is dat de duivel nergens een hoekje heeft om zich te verstoppen? Een mooi voorbeeld van hoe hier geschiedenis en volksverhaal hand in hand gaan.

In de omgeving is Islay zelf het avontuur. Denk aan lange, verlaten stranden zoals Machir Bay, duizenden overwinterende ganzen bij het RSPB-reservaat Loch Gruinart, en het negende-eeuwse Keltische kruis van Kildalton. Bij Finlaggan lag ooit de machtsbasis van de Lords of the Isles. En met Laphroaig, Lagavulin, Ardbeg, Bruichladdich en Kilchoman op steenworp afstand is Islay tegelijk het dichtste whisky-clustertje van Schotland. Je bereikt het eiland met de veerboot vanuit Kennacraig, zo'n twee uur varen — reken die overtocht gerust tot de reis zelf, met een beetje geluk zie je onderweg al zeehonden of dolfijnen.

Lees op Whisky-reis.nl meer over de andere distilleerderijen van Islay en hoe je een whiskyreis naar het eiland het best plant.

Tip van Marc: Islay is niet alleen beroemd om zijn whisky, maar ook een belangrijke plek voor trekvogels. Vooral in het voor- en najaar trekken duizenden vogels langs de Schotse westkust en doen ze het eiland aan om te rusten en voedsel te zoeken. Bij de beroemde natuurgebieden van Islay, zoals de wetlands rond Loch Gruinart en The Oa, zijn in het seizoen grote groepen vogels te bewonderen. Een bekend fenomeen op Islay is de start van de vogeltrek. Tref je het, dan zie je duizenden vogels inééns opvliegen als start van hun trek.

Strathisla (1786) — het fotogeniekste plaatje van Speyside

In het rustige stadje Keith, in het hart van Speyside, staat Strathisla: de thuisbasis van Chivas Regal en met zijn dubbele pagodedaken en waterrad wellicht de meest gefotografeerde stokerij van Schotland. Speyside is de streek met verreweg de meeste distilleerderijen van het land, en Strathisla laat zien waar dat succes ooit begon.

In de omgeving ligt een landschap dat evengoed om andere redenen de moeite waard is. Dufftown, het onbetwiste whiskycentrum van de regio, is met de auto zo bereikt. Ballindalloch Castle, al sinds 1542 in dezelfde familie, combineert een rondleiding met een eigen distilleerderij. Balvenie Castle laat dertiende-eeuwse ruïnes zien, en wie liever de kust op zoekt, volgt de tachtig kilometer lange Moray Coast Trail langs kliffen en vissersdorpjes als Cullen — met een goede kans op dolfijnen in de Moray Firth. Kortom: een streek waar je met evenveel plezier een paar dagen zonder glas whisky in de hand kunt rondtrekken.

(Foto: Strathisla Distillery in Keith, met zijn kenmerkende pagodedaken)

Eén stokerij, niet alle drie

Vanwege de vespreide ligging van de genoemde drie, is het niet te adviseren om ze alle drie in één reis te plannen  — daarvoor liggen Perthshire, Islay en Speyside gewoon te ver uit elkaar. Een rondreis die Glenturret, Strathisla én Bowmore aandoet, breng je meer tijd door op de weg en de veerboot dan in de streek zelf, en dat gaat ten koste van precies de kastelen, wandelingen en kustpaden waar deze gebieden om bekendstaan.

Het mooie is dat dat ook helemaal niet nodig is. Juist omdat de drie zo verspreid liggen, is de kans groot dat er eentje toevallig al op jouw route ligt. Reis je via de Highlands richting Pitlochry, dan is Glenturret een kleine omweg. Verken je Speyside op zoek naar bekende whiskynamen, dan ligt Strathisla vrijwel op je pad. En waag je de oversteek naar de westelijke eilanden, dan hoort Bowmore erbij. Kies dus niet drie stokerijen, maar de ene die bij je reis past — en laat de andere twee gerust liggen voor een volgende keer.

Tip van Marc: ga na welke van de drie streken toch al op je route ligt, en plan die ene stokerij daaromheen — in plaats van je route om te gooien voor alle drie. Zo houd je onderweg volop tijd over voor kastelen, wandelingen en, op Islay, een strandje.

Voor wie is dit?

• Geschikt voor: reizigers die whisky willen combineren met natuur, kastelen en kustlandschap, in plaats van een reis die alleen om distilleerderijen draait.
  
  
• Reiswijze: eigen huurauto voor Perthshire en Speyside; voor Islay is een veerboot nodig — plan die op tijd, vooral in het hoogseizoen.
  
  
• Duur: een bezoek aan één van de drie kost je niet meer dan een dagdeel — kies de streek die toch al op je route staat.

Twijfel je nog welke van de drie het beste bij jouw route past? Vraag vrijblijvend advies aan — we denken graag met je mee over een reis die net zoveel om Schotland draait als om whisky.